Help je tuin de droogte door

Het is alweer langere tijd droog. De regen van afgelopen week heeft de meeste tuinen goed gedaan maar het is te weinig om het tekort aan water aan te vullen. Waterbedrijven raden aan om vooral geen tuinen te sproeien met drinkwater. Hoe kun je er dan toch voor zorgen dat je tuin de droogte doorkomt zonder in een woestijn te veranderen?

Water opvangen

Bij de meeste (oudere) woningen wordt het water dat op het dak valt gewoon afgevoerd via een regenpijp die ondergronds naar het riool loopt. Dit water wordt gezuiverd, komt in nabijgelegen open water terecht en kan via rivieren uiteindelijk zelfs in de zee terecht komen. Eenmaal daar aangekomen mengt het zich met zout water en wordt het voor ons onbruikbaar.

Regenwater is relatief ‘schoon’ water en super nuttig om te gebruiken in de tuin. Het is zelfs beter voor planten dan drinkwater. Àls het al een keer regent is het slim om het regenwater dat op je dak, carport of schuur valt op te vangen en niet weg te laten stromen. Het installeren van een flinke regenton (> 200 liter) is dus zeker een goed idee en vaak makkelijk te realiseren!

Nog een tip om water op te vangen: als je onder de douche staat te wachten tot het water warm is, zet er dan een emmertje onder om het koude water op te vangen. Daar maak je tuin- en kamerplanten weer blij mee.

Water vasthouden

Een pad van stapstenen en grind als verharding laten regenwater makkelijk de grond in zakken.

Grond waar tegels op liggen houden weinig tot geen water vast, dat stroomt er direct vanaf de tuin uit. Door te kiezen voor waterdoorlatende verharding in plaats van tegels laat je regenwater op meer plekken in de grond verdwijnen en heb je meer én langer water in de grond. Of leg de tegels eens wat verder uit elkaar voor een stapstenen pad. In onze tuinontwerpen stoppen we zo min mogelijk tegels en kiezen we graag voor alternatieven óf we leggen de tegels wat verder uit elkaar.

Het plaatsje met gravel en het pad met perzikstenen laten water ter plekke de grond in stromen.

Een goede bodem met veel organisch materiaal erin houdt het water goed en voor langere tijd vast. Dat komt doordat het organische materialen het water opneemt als een spons. Je kunt de bodem verbeteren door er jaarlijks een laagje compost over uit te strooien. Bijvoorbeeld in maart, nadat je oude plantenresten hebt verwijderd. En in het najaar, als je je heesters en bomen een snoeibeurt hebt gegeven. Je kunt de plantenresten ook op de grond laten liggen, zodat het verteert en in de bodem wordt opgenomen. In tijden van droogte houdt al dit materiaal in de grond het water langer vast en spoelt het langzamer dieper de grond in waar het buiten bereik komt van plantenwortels.

Je kunt de bodem ook nog afdekken met een mulchlaag. Dat zorgt ervoor dat water minder snel uit de bodem verdampt. Ook hiervoor kun je plantenresten gebruiken, afgevallen blad bijvoorbeeld, of miscanthus snippers. Dat is een hoge siergrassoort dat wordt gedroogd en in kleine stukjes is geknipt. Ook dit verteert uiteindelijk gewoon in je bodem.

Miscanthus snippers bedekken de grond in deze moestuinbak. In het midden ligt een terracotta kruik (olla) in de grond die het water langzaam afgeeft aan de grond er omheen.

Planten bedekken ook de bodem. Bij het maken van beplantingsplannen zorgen we er altijd voor dat we planten zó kiezen dat de grond binnen afzienbare tijd met plant is bedekt. Liever zien we geen kale aarde, want dat droogt de grond snel uit. En juist op die plekken verschijnen planten die je misschien liever niet in de tuin wilt.

Een andere manier om water op te vangen én wat langer vast te houden is met behulp van een wadi. Dit is een wat lager (30 cm) gelegen gedeelte in je tuin waar je het regenwater met bijvoorbeeld een gootje heen laat stromen en daar rustig in de bodem laat zinken. Je kunt er leuke planten in zetten die het prima vinden als ze soms een tijdje natte voeten hebben of juist een tijdje wat minder water krijgen.

Deze wadi vangt het regenwater van het dak op en staat vol met mooie planten.

Tot slot: Heb je een moestuin of moestuinbakken, dan kun je terracotta kruiken in de grond graven die dienen als waterreservoir. Olla heet dat. Het poreuze terracotta geeft water langzaam af aan de grond eromheen. Super handig voor dorstige planten als komkommer. En een fijne oplossing als het dichtst bijzijnde waterpunt toch nog een eindje lopen is.

Water besparen met minder dorstige planten

Als je minder dorstige planten in je tuin hebt staan, hebben ze ook minder water nodig. Pluim- en Boerenhortensia's slurpen bijvoorbeeld veel water en zien er na een paar dagen droogte al zielig uit. Dat zijn geen klimaatbestendige planten. Kijk eens kritisch naar je tuin tijdens deze periode van droogte en schrijf op welke planten het goed doen en welke niet. De laatste kun je prima vervangen met planten die wél tegen langere periodes van droogte kunnen (wacht wel even met vervangen tot het wat minder warm en droog is). Heesters die goed tegen droogte kunnen zijn bijvoorbeeld de Vlinderstruik, Vuilboom en Kardinaalsmuts. Vaste planten die goed tegen droogte kunnen zijn onder andere Kattenkruid, Salvia's, Engels gras, Wilde marjolein, Sedumsoorten, Betonie, Lavendel en Kleine Pimpernel. Bij het maken van beplantingsplannen houden we rekening met de grondsoort maar ook met de klimaatbestendigheid van planten.

Wil je de dorstige planten toch graag houden? Zet ze dan liever op een plekje in de schaduw. Dan verdampen ze minder water en hebben ze ook minder nodig.

Water voor de dieren in en om je tuin

Niet alleen planten hebben last van de droogte. Vogels, insecten en egels hebben het ook moeilijk door de warmte maar ook doordat water minder goed bereikbaar is. Zet daarom op verschillende plekken schaaltjes met water neer en vul ze geregeld bij. Voor insecten kun je er wat steentjes in leggen zodat ze daarop kunnen landen. Benieuwd naar wat een vijver kan betekenen in je tuin? Lees onze blog over het ecologisch nut van een vijver.

Vogels gebruiken water ook om hun verenpak gezond te houden.

Tips voor het geven van water

Het is belangrijk om je planten wel in leven te houden omdat ze de bodem bedekken en daarmee voorkomen dat deze snel uitdroogt. Planten zorgen ook voor een koeler klimaat in je tuin door verdamping van vocht via het blad. De meeste planten zijn sterker dan je denkt. Probeer daarom maximaal 1 keer per week water te geven. Check eerst of het überhaupt nodig is. Je kunt dat controleren door je vingers in de grond te steken. Voelt het bij je vingertoppen droog aan? Dan kun je water geven. Check het na het water geven nogmaals. Voelt het nog steeds droog aan? Gieter dan nog even door.

Het beste moment om water te geven is 's ochtends vroeg of 's avonds. Het water heeft dan meer tijd om in de grond te dringen en verdampt niet meteen.